(Mart 2011)

RUSYA FEDERASYONU Yüzölçüm: 17.075.400 km2 Nüfüs: 141, 8 milyon Başkent: Moskova

TARİHÇE: Rus kırtasiye piyasasının hızlı gelişimi, SSCB dağıldıktan sonra 1990’lı yıllarda başlamıştır. O dönemde Rus kırtasiye piyasasına yabancı ülkelerde üretilen malların akışı gözlemlenmiştir. Daha önce Rusya’da, örneğin, zımba gibi bazı kırtasiye ürünleri hiç kullanmamıştı. O dönemde ülkeye en çok ithal edilen kırtasiye ürünleri ise ucuz ve kalitesiz ürünler idi. O zamanlarda pazarda rekabet olmadan en çok beş ithalatçı firma  faaliyet göstermiş, bunların kar oranı da bazen %300’e ulaşmıştır. 1995-1998 yıllarında pazar yapılanmaya başlamış, toptancılar dağıtım sistemlerini kurmuş, ithalatçı-bölgesel toptancı-perakendeci gibi satış şeması meydana  gelmiştir. Yine de en büyük ithalat Asya ülkelerinden yapılmıştır (Şekil 1).

Şekil 1.

1998-2000 yılları arasında  Rus kırtasiye piyasası en zor dönem yaşamıştır: Rusya’daki ekonomik krizin sonucunda, kırtasiye ithalatını yapan bir dizi şirket batmış, ithalat ve satış hacimleri düşmüştür. Sözkonusu ekonomik krizin olumlu etkisi ise, Rusya’da yerleşik kağıt-karton ağırlıklı kırtasiye üreticilerinin ürünlerinin rağbet görmeye başlaması olmuştur. O dönemde kağıt-karton ağırlıklı kırtasiye ürünlerinin ithalatı %90 düşmüştür.

2000-2008 yılları, her sene ortalama %20-25 artış gösteren Rus kırtasiye piyasası, “en verimli ve başarılı dönemini” geçirmiştir. Krizden sonra, 2000’li yılların başında, nihai tüketicilerin  tercihleri  ciddi  mertebede değişmiş, ürün yelpazesi genişletilmiş,  kullanıcılar  kaliteli ürünleri aramaya başlamıştır. (Şekil 2) 2007 yılında perakende fiyatları ile Rus kırtasiye piyasasının hacmi 3-3.5 milyar USD’ye ulaşmıştır.

Şekil 2.

            PİYASANIN MEVCUT DURUMU: 2009 yılında başlayan küresel kriz Rus kırtasiye sektörünü ciddi bir şekilde etkilemiş, bazı şirketlerin ciroları  %70 düşüş  göstermiştir. Rusya’da bir gerçek kişi kırtasiye ürünlerine ayda ortalama 5-10 USD harcamaktayken ABD’de bu rakam 150 USD’ye yaklaşmaktadır.

Rus tüketicisi kırtasiye alırken markalara değil malların menşesine bakmaktadır. Rus kırtasiye pazarında belli başlı bir markanın bilinmiş olması istisnadır. Erich Krause (Ofis-Premyer Rus firması), SSCB döneminde piyasaya gelen Parker ve Koh-i-noor bilinmektedir.  Bilirkişiler Rus kırtasiye piyasasının markalaşma yönünde gelişeceğini tahmin etmektelerdir.  Bazı yerel  kırtasiye  üreticileri markaları yabancı dilde yazmakta  olup,  bazı ürünleri Batı ve Asya’da yerleşik  şirketlerine yaptırmaktadır.

Bilirkişilere  göre, halihazırda piyasanın  hacmi  2.5-3 milyar USD düzeyindedir.  Kağıt-karton ağırlıklı kırtasiye ürünlerinin %15’i Rusya’ya ithal edilmektedir. Bütün kırtasiye satışlarının  coğrafi  dağılımı ise  Moskova ve diğer Rus bölgeleri eşit paylara sahiptir (%50 / %50).  Rus kırtasiye piyasasında toptancı, üretici ve perakendeci dahil olmak üzere, toplam yaklaşık 2.500 şirket faaliyet  göstermektedir. Rus kırtasiye pazarının liderleri :

-KOMUS

-BÜROKRAT

-İTİ (Silverhof markası)

-OFİS-PREMYER (Erich Krause markası)

-GRUPPA TOVARİŞEY

-SAMSON

-RELYEF CENTER

-BALTİKA
-PROBÜRO

-REGENT

Genelde Rus kırtasiye piyasındaki şirketlerin faaliyet alanları karma karışık olup anılan firmalar  birkaç  sektörde   çalışmaktadır. Örneğin, Bürokrat şirketi kırtasiye ile paralel olarak mobilya üretimi  ile,  Regent – ambalaj üretimi  ile  uğraşmaktadır. Ülke bazında büyük perakende zincirine sahip olan  Komus şirketi en büyük toptancı olup  kurumsal sektör için ofis   kırtasiye ürünleri  tedarikçiliği  alanında  toplu  hizmetleri  göstermektedir.

Günümüzde Rusya’da satılan kırtasiye ürünlerinin %70’i ucuz mal grubuna girmektedir. Geri kalan %30’u genelde çok elit pahalı kırtasiye ürünlerine aittir.

SATIŞ ŞEMALARI: Rus kırtasiye piyasasında  satış  şemaları,  Rusya’nın yüzölçümü ve gelişmemiş  ulaştırma  altyapısına  bağlı olup, sayısı  çok  olan  aracı ile  temsil edilmiştir. Bunun için ürünün nihai fiyatı ciddi ölçüde artmaktadır. Halihazırda dağıtım sistemi şöyledir: İlk aşamada genelde Moskova ve St. Petersburg’da yerleşik büyük toptancılar yabancı ve yerel kırtasiye üreticilerinden  mal almaktalardır. Kısa bir süre önce bölgelerde yerleşik birkaç firma (‘Samson’-Voronej, ‘Relyef-Center’-Ryazan) federal düzeyde çalışmaya başlamıştır. Şemanın ikinci aşamasında ise, daha küçük bölgesel toptancılar devreye girip büyük toptancılardan ürün almakta ve yerel  perakendecilere  vermektedirler. Günümüzde  perakende  kırtasiye mağazaları,  sayısı  durmadan  artan, genelde zengin tüketicileri çeken  ve  diğer  tüketim mallarının  yanısıra kırtasiye de satan  büyük süper- ve hipermarketlerle rekabet  etmek  zorundadır.  Ofisler için toplu hizmeti sunan intenet satışları sadece en büyük kentlerde mevcuttur.

BİLİRKİŞİLERİN TAHMİNLERİ: Rus kırtasiye piyasası ile ilgili bilirkişiler, anılan piyasanın  niceliksel  büyümesi değil niteliksel büyümesini beklemektedir. ABD’nin nüfusu yaklaşık 300 milyon kişi iken kırtasiye pazarı 5 milyar ABD’ye yaklaşmaktadır. Rusya’nın nüfusu ise aşağı yukarı 142 milyon iken kırtasiye pazarı 2010 yılında 2.5 – 3 milyar ABD’ye ulaşmıştır. Bilirkişilere göre küresel krizden sonra tüketilerin tercihleri markalı kırtasiye ürünlerine doğru değişecektir. Öte yandan, halihazırda piyasada az sayıda mevcut olan ve orta fiyat sınıfına giren  mallar  daha yaygın olacaktır.

RF GÜMRÜK İTHAL VERGİLERİ:

TÜRKİYE’NİN  RUSYA’YA KIRTASİYE İHRACATI (USD) :

(*) Ocak-Kasım 2010 dönemi verilerini içermektedir.

   Kaynak: DTM Bilgi Sistemi

ÜRÜN BAZINDA PAZAR BİLGİLERİ:

  I. KLASÖR VE DOSYALAMA SİSTEMLERİ

Çeşitli tahminlere göre, Rus kırtasiye piyasasının %10-14’ü plastik ve kartondan yapılan dosya / klasörlere aittir.  Son aşamada ürün yelpazesi çok geniş olan plastik dosyaları ve dosyalama sistemleri  yaygın olmuştur.  Karton klasörleri ise, 2000 yılına kadar  pazarın başlıca lideri yılda  yaklaşık 5-6 milyon USD tutarında klasör satışını yapan ‘OFİS PREMYER’ firması idi. Ama 2000 yılında dünya çapında bilinen Esselte şirketi RF’nda fabrikasını açmıştır. İthal edilen klasör/dosyalama sistemlerinden KORONA ve DURABLE markaları bilinmektedir.

II. YAPIŞKAN NOT KAĞIDI VE AYRAÇLAR

1977 yılında  ilk olarak ABD piyasına giren yapışkan not kağıtlarının geniş ölçüde Rusya’ya ithalatı, 3M (Post-it)  şirketinin RF temsiciliğinin açılışı ile 1992 yılında başlamıştır. İşte  Post-it  şirketi yapışkan not kağıdının ilk deneme partsini üretmişti. Söz konusu ürünün Rus piyasasına geç gelmesine rağmen günümüzde bunları tüketim hacimleri bakımından Rusya; Büyük Britanya, Fransa, İspanya ve Hollanda’dan sonra Avrupa’da 5. sırada gelmektedir. Yapışkan not kağıtları ile kıyasla daha geç Rus piyasasına gelen yapışkan ayraçların piyasa payı bu aşamada  yapılanmakta  olup onun  kapasitesi gayet yüksektir.

2008 yılına kadar Rus yapışkan not kağıt ve ayraç piyasası yılda ortalama %20-30 artış  göstermiştir.  Çeşitli  değerlendirmelere göre bu piyasanın yıllık hacmi 15 milyon ABD doları civarındadır.

Rus bilirkişilerine göre 3M şirketi yapışkan not kağıt pazarının başlıca lideri olup pazarın yaklaşık %50’sini kontrol etmektedir. Rus pazarına çok satış yapan Avrupa’lı şirketler  arasında  Hopax,  Printİnform,  Avery Zweckform ve Apli firmaları yer almaktadır. Markalı olmayan ve Güney-Doğu Asya ülkelerinde üretilen  ürünler,  ülkeye ithal edilen bu piyasanın %10-15’u bulmaktadır. Diğer taraftan Erich Krause, Proff, Index, Brauberg, Berlingo, Bürokrat, Iceberg, Expert Complete brandları altında bir dizi Rus fabrikası  yapışkan not kağıtlarını üretmektedir.

III. AJANDA / ORGANİZER

Ajanda satışları mevsime bağlı olup genelde sonbaharda toptan olarak yıl sonuna doğru perakende olarak satılmaktadır. Bilirkişilere göre küresel kriz öncesinde Rus ajanda piyasasının hacmi 45-60 milyon ABD civarında idi. Son aşamada ajanda/organizer ile ilgili ‘kurumsal’ sektör çok çabuk gelişmektedir: Büyük şirketler kendi personel ve ilişkide bulundukları işadamları için yıl başı hediyeleri olarak firma logosunun da yer aldığı ajanda sipariş etmektelerdir.  Bazı büyük holdingler toptancılarla değil yabancı üreticilerle direk irtibat kurup  bu firmalara lüks ajandaları yaptırmaktadır. Marka olarak Rus kırtasiye piyasasında Brunnen (Almanya), Letts (İngiltere), nazarenogabrielli (İtalya), Bruno Visconti (Türkiye) bilinmektedir. Genelde büyük yabancı markaların Rusya temsilcilikleri mevcuttur. Rus ajanda piyasasının yaklaşık yarısı  ‘Eje’, ‘Baltik-STM’, ‘Voshod’ vb.  yerel üreticilere aittir. RF’nda satılan ajandaların %30’u genelde İtalya, Almanya, Polonya ve Güney-Doğu Asya ülkelerinden ithal edilen ürünlerdir. Ayrı bir yer  ithal edilen malzemelerden Rusya topraklarında ajanda üretimini yapan firmalara aittir. Bunların pazar payı %20’sine yaklaşmaktadır.

Hazılayan:

Moskova Ticaret Müşavirliği,

Nuriya Bibayeva

SELİN TUR